‘นิรโทษกรรม’ ถูกหยิบยกขึ้นมาในหลายยุค หลายรัฐบาล ทั้งรัฐบาล‘เศรษฐา ทวีสิน’ จนมาถึงรัฐบาล ‘แพทองธาร ชินวัตร’ ก็มีการหยิบยกแนวคิดนิรโทษกรรม ผู้ต้องหา หรือผู้ถูกกล่าวหาใน ‘คดีทางการเมือง’ กลับมาปัดฝุ่นอีกครั้ง

โดยจุดเริ่มต้นของการศึกษาแนวทางก่อนตรากฎหมาย ‘นิรโทษกรรม’ ครั้งนี้ ถูกเดินเครื่องมาตั้งแต่ต้นปี 2567 หลังจากทุกพรรคการเมืองโฟกัสนโยบาย ‘ปรองดอง-สมานฉันท์’ ทำให้ที่ประชุมสภาฯตั้ง กมธ.นิรโทษกรรมฯ ขึ้น ซึ่งมีตัวแทนทุกพรรคการเมือง รวมถึงพรรคร่วมฝ่ายค้าน มาร่วมจัดทำด้วย

และมีการตั้งข้อสังเกตว่า ‘พรรคสีส้ม’ ที่ต้องการให้มีการนิรโทษกรรมเกิดขึ้น เพื่อเปิดช่องเอื้อประโยชน์ให้ใครบางคนหรือไม่ ฟากอดีตแกนนำทั้ง ‘ธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ-ปิยบุตร แสงกนกกุล-พรรณิการ์ วานิช’ ให้สัมภาษณ์ยืนยันหลายครั้งว่า ไม่เป็นบุคคลที่เข้าข่ายได้รับนิรโทษกรรมดังกล่าว หรือต่อให้เข้าข่าย ก็ยืนยันว่าจะไม่รับอย่างแน่นอน ขณะที่ในกลุ่มขั้วสีแดง ปัจจุบันมีแค่ ‘ทักษิณ ชินวัตร’ อดีตนายกฯ จาก ‘บ้านจันทร์ส่องหล้า’ เพียงคนเดียว ที่ยังถูกดำเนินคดีตามมาตรา 112 อยู่ในชั้นศาล

ในขณะที่พรรคเพื่อไทยเป็นตัวหลักในการร่าง พ.ร.บ.นิรโทษกรรม กลับ “เสียงแตก” ออกไปหลายแนวทาง โดยมีถึง 115 เสียงจากจำนวน สส.ทั้งหมด 142 คน มีเพียง 11 เสียงที่เห็นด้วย งดออกเสียง 4 คน และไม่ลงคะแนน 12 คน ถือเป็นการ “โหวตสวน” มติของพรรคเพื่อไทยก่อนหน้านี้ ส่วนเสียงโหวตคว่ำอื่น ๆ ล้วนมาจาก สส.พรรคร่วมรัฐบาลอีกหลายพรรค

ทางด้านนางสาวแพทองธาร ชินวัตร นายกฯรัฐมนตรี ในฐานะหัวหน้าพรรคเพื่อไทย ยังคงยืนยันว่าพรรคเพื่อไทยสนับสนุนเรื่องการร่าง พ.ร.บ.นิรโทษกรรม มาโดยตลอด และจะไม่ทิ้งเรื่องนี้ แต่ต้องหาจุดยืนที่ทำให้ทุกฝ่ายเข้าใจกันอย่างแท้จริง ยืนยันว่าร่าง พ.ร.บ.ฉบับนี้ไม่ได้มีจุดประสงค์เพื่อช่วยเหลือบุคคลใดบุคคลหนึ่งอย่างแน่นอน 

ขณะที่ก่อนหน้านี้มีข่าวว่า “ค่ายแดง-ค่ายส้ม” แอบคุยกันทั้งทางแจ้ง-ทางลับหลายครั้ง เพื่อหวังให้เกิดการนิรโทษกรรมเกิดขึ้น โดย 1 ใน 2 ค่ายนี้ต้องการให้โฟกัสบุคคลที่ต้องหาตามมาตรา 112 เข้าไปด้วย ไม่ว่าจะมีเงื่อนไขหรือไม่ก็ตาม เพราะต้องไม่ลืมว่า ในบรรดาแกนนำม็อบราษฎร ที่เป็นกระบอกเสียงสำคัญส่วนใหญ่ ล้วนถูกศาลพิพากษาจำคุกในคดีมาตรา 112 ไปแล้วหลายคน บางคนต้องหลบหนีลี้ภัยไปต่างประเทศ เช่นเดียวกับนายใหญ่ค่ายแดงที่กำลังเผชิญคดีมาตรา 112 ในชั้นศาล

อย่างไรก็ตาม แม้หลายคนมองว่าเพื่อไทยเดินทางถูกที่ยอมถอย พ.ร.บ.นิรโทษกรรม แต่ล่าสุด นพดล ปัทมะ สส.บัญชีรายชื่อ พรรคเพื่อไทย พูดชัด จะยื่นร่างทันทีที่เปิดสมัยประชุมช่วงธันวาคม ซึ่งการประชุม สส.ของพรรคมีมติที่ชัดเจนต่อหลักการการเสนอร่างกฎหมายดังกล่าวว่า เห็นด้วยกับการนิรโทษกรรมคดีทางการเมือง แต่ไม่รวมมาตรา  110 มาตรา 112 รวมถึงคดีทุจริต และคดีอาญาที่ร้ายแรง

สุดท้ายแล้ว ต้องติดตามทิศทางการเดินของเพื่อไทยในสมัยประชุมหน้าว่าจะเห็นพ้องต้องกันหรือไม่ หลังร่างดังกล่าวล่มมาแล้วครั้งหนึ่ง