z-z1603487247937.jpg)
โรคซึมเศร้ามหันตภัยคุกคามโลกต้นเหตุใหญ่ฆ่าตัวตาย
โพสต์เมื่อ : 25 ส.ค 2568 เวลา 13:27 น.
โรคซึมเศร้ามหันตภัยคุกคามโลกต้นเหตุใหญ่ฆ่าตัวตาย “หมอประเวศ”ปลุกคนไทยรวมพลังควบคุมขจัดให้หมดไป
วันที่ 25 ส.ค. 68 นพ.ประเวศ วะสี มูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติ ระบุถึงโรคซึมเศร้าเป็นโรคที่อาการรุนแรงถึงชีวิต ผู้ป่วยมีความทุกข์ใหญ่เมื่อไม่ได้แก้ไขจะลงท้ายด้วยการฆ่าตัวตาย การฆ่าตัวตายส่วนใหญ่เกิดจากโรคซึมเศร้า โดยโรคซึมเศร้า 2 ขั้ว อาจเป็นชนิด 2 ขั้ว หรือขั้วเดียว โดยชนิด 2 ขั้ว คือ โรคสวิง ไปมาระหว่างขั้วหนึ่ง ที่เรียกว่า Manic กับอีกขั้วหนึ่งเรียกว่า Depressive ขั้ว Manic นั้นอาจเรียกว่าจิตเฟื่องฟู คือ จิตมีการตื่นตัวสูง คิดการใหญ่ โอ้อวด รุกรานผู้อื่น ส่วนขั้วตรงข้ามนั้นมีอาการซึมเศร้า หดหู่ ไม่มั่นใจตัวเอง มีความทุกข์โดยไม่มีเหตุผล และลงท้ายด้วยการฆ่าตัวตาย
“ผู้ได้รับรางวัลโนเบลหลายรายเป็นโรคนี้ คือช่วง Manic นั้น จิตเฟื่องฟูจนได้รับรางวัลโนเบล แต่ลงท้ายฆ่าตัวตาย มีรัฐมนตรีที่ผมรู้จักคนหนึ่งช่วง Manic ท่านคุยถึงประเทศไทยจะได้รับรางวัลโนเบล แต่ในช่วงซึมเศร้าท่านไม่กล้าแม้แต่จะอ่านเรื่องง่าย ๆ หน้าเดียวเสนอครม. ท่านนั่งรถวนรอบทำเนียบอยู่ 3 รอบ แล้วยิงตัวตายที่หน้าประตูทำเนียบนั้นเอง ผมเสียดายที่ไม่ทราบว่าท่านเป็นโรคนี้ มิฉะนั้นจะช่วยให้ไม่ต้องฆ่าตัวตายได้ ตอนคุณหญิงสุดารัตน์ (เกยุราพันธุ์)เป็นรมว.สาธารณสุข ผมเคยเขียนจดหมายถึงหนูหน่อยฉบับหนึ่ง เสนอให้รัฐบาลนำเรื่องซึมเศร้าให้เป็นระเบียบวาระแห่งชาติที่จะต้องช่วยกันทำความรู้จักและป้องกันการฆ่าตัวตาย ไม่ปรากฏว่ามีการทำอะไรในเรื่องนี้ ผมเดาว่าจดหมายผมคงจะตกหล่นสูญหายไปไม่ถึงมือรัฐมนตรีสุดารัตน์”นพ.ประเวศระบุ
นพ.ประเวศระบุถึงสาเหตุของโรคซึมเศร้าว่า ผมเป็นหมอโรคเลือด ไม่เคยศึกษาโรคนี้จนเชี่ยวชาญเคยรักษาคนไข้โรคนี้มาบ้าง และตัวเองเป็นเองหลังอายุ 90 เป็นหลังจากมีอาการหัวใจล้มเหลว ข้อเสนอเกี่ยวกับโรคครั้งนี้ต้องถือว่าไม่ใช่โดยผู้เชี่ยวชาญแต่เป็นข้อเสนอจากคนเคยเป็น
“ผมเป็นคนมีสุขภาพดีจนถึงอายุกว่า 90 ปี สุขภาพจิตดีมาก ไม่เคยท้อถอย ซึมเศร้า หมดหวัง เมื่อ 27 ก.ภ. 67 ผมมีอาการหัวใจวายแบบปัจจุบันทันด่วน เมื่อหัวใจวายเลือดก็ไปหล่อเลี้ยงอวัยวะต่าง ๆ ไม่พอเพียง นำไปสู่โรคแทรกซ้อนอะไรก็ได้ ผมคิดว่าโรคซึมเศร้ามันเกิดกับผมวันนั้นเลยแต่ผมไม่รู้ว่าเป็น ผมมีอาการไม่อยากอาหารตั้งแต่วันนั้นมาจนบัดนี้ เมื่ออยู่ ICU โรคหัวใจไปได้เกือบ 1 เดือน ผมรู้สึกมีอะไรผิดปรกติเกี่ยวกับทางจิตไม่สามารถรวบรวมความคิดได้ ความคิดแตกกระจายและมีความทุกข์โดยไม่มีเหตุผล ความคิดเกิดขึ้นกับตัวเองว่าหรือเราจะเป็นโรคซึมเศร้า จึงขอให้ช่วยปรึกษาแพทย์จิตเวช อาจารย์แพทย์จิตเวชว่าใช่และเริ่มให้ยา
คำว่า ไม่สามารถรวมความคิดได้ มันแตกกระจายเป็นส่วน ๆ ทำให้ผมคิดอุปมาอุปไมยว่า จิตของเราเหมือนมีเครื่องดนตรีหลายสิบชิ้น ถ้าทุกชิ้นส่วนเล่นเพลงเดียวกันก็จะเกิด harmony เหมือนเสียงดนตรีที่มีความไพเราะฟังแล้วมีความสุข คนธรรมดามีการรวมจิตได้ในระดับหนึ่งทำให้จิตปกติหรือมีความสุข แต่ถ้ารวมความคิดได้มากขึ้น จิตเป็นสมาธิมากขึ้น มีความสุขมากขึ้น นักกรรมฐานจึงพูดถึงจิตรวมตัวหรือจิตสงบต่างจากความคิดฟุ้งซ่าน ทำให้เกิดความสุข ความสุขจากการหยุดคิด การเจริญสติและเจริญสมาธิ ทำให้จิตรู้อยู่กับปัจจุบันหรือที่จุดใดจุดหนึ่ง เป็นการรู้ที่ไม่ใช่การคิด จิตสงบจากการคิดฟุ้งซ่านจึงมีความสุขอย่างยิ่ง”นพ.ประเวศระบุ
นพ.ประเวศระบุอีกว่า สาเหตุของโรคซึมเศร้าจึงอาจแบ่งออกได้ ดังนี้ 1. เกิดจากกรรมพันธุ์ 2. เป็นโรคแทรกซ้อนโรคอื่น ๆ เช่น หัวใจล้มเหลว 3.เกิดจากความกดดันทางสังคม ลองนึกเปรียบเทียบดูเมื่อครั้งสังคมยังเป็นสังคมเกษตรกรรมอยู่กันเป็นหมู่บ้านเล็ก ๆ มีความสงบสุข สังคมปัจจุบันเชื่อมโยงกันมีขนาดใหญ่และซับซ้อนมาก เสียสมดุล เพิ่มความกดดันเกินกว่าที่จิตมนุษย์จะต้านทานไหว จึงแตกกระจายกลายเป็นโรคซึมเศร้าตั้งแต่วัยรุ่นอย่างน่าสงสารยิ่งและต้องช่วยเหลือ
นพ.ประเวศระบุถึงการรักษาโรคซึมเศร้าว่า 1. ยาต้านโรคซึมเศร้า คนเป็นโรคซึมเศร้าทุกคนควรได้รับการรักษาด้วยยาแก้ซึมเศร้า ข้อสำคัญคือต้องรู้ว่าใครเป็นโรคซึมเศร้าบ้าง 2.การฝึกนิสัยใช้ความจริงและความเป็นเหตุเป็นผล คนเป็นโรคซึมเศร้าจะมีความทุกข์โดยไม่มีสาเหตุ จิตคิดขึ้นเองโดยปราศจากความจริงและเหตุผล การฝึกนิสัยใช้ความจริงและความเป็นเหตุเป็นผลจะทำให้จิตรวมตัว และหายจากทุกข์ได้ โดยDr.Aaron T. Beck จิตแพทย์อเมริกันใช้วิธีนี้รักษาคนไข้จำนวนมากจนได้รับรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดลซึ่งเทียบเท่ารางวัลโนเบล 3. เจริญสติ การเจริญสติให้ผลดีหลายอย่าง เช่น ความสุขที่เกิดจากการคิด คนอเมริกันเป็นคนที่คิดมากไม่เคยพบความสุขจากการเจริญสติ เมื่อเจริญสติแล้วพบความสุขที่ไม่เคยมาก่อนจึงติดอกติดใจ ขณะนี้ศูนย์กรรมฐานจึงเกิดขึ้นเป็นดอกเห็ดในประเทศนั้น นอกจากความสุขแล้วยังพบประโยชน์อื่น ๆ อีกหลายอย่าง เช่น สุขภาพดี ภูมิคุ้มกันเพิ่ม อายุยืนยาว เป็นอะไรก็หายง่าย สติปัญญาดี ความสัมพันธ์ทั้งในครอบครัวและในที่ทำงานดีขึ้น อาจกล่าวได้ว่าการเจริญสติรักษาทุกโรค ทุกคนจึงควรเจริญสติทั้งที่เป็นโรคและไม่เป็นโรค การเจริญสติทำให้จิตรวมตัวเป็นหนึ่ง น่าจะมีผลดีต่อโรคซึมเศร้าซึ่งมีอาการจิตแตกตัวไม่สามารถรวมตัวเป็นหนึ่ง ควรจะมีการนำการเจริญสติมาศึกษาวิจัยในการรักษาโรคซึมเศร้ามากขึ้น
นพ.ประเวศระบุทิ้งท้ายว่า 5.จัดระบบการอยู่ร่วมกันใหม่ ไม่ใช่เป็นระบบตัวใครตัวมัน และพยายามเอารัดเอาเปรียบกันอย่างสุด ๆ และมีความเหลื่อมล้ำกันอย่างสุด ๆ มนุษย์ถึงเวลาที่จะรู้ตัวและรวมตัวร่วมคิดร่วมทำเพื่อสร้างอารยธรรมใหม่แห่งการอยู่ร่วมกันอย่างสมดุล ในอารยธรรมใหม่โรคซึมเศร้าจะลดน้อยลงจนเหลือไม่กี่คนที่เกิดจากกรรมพันธุ์ มนุษย์ไม่ว่ามีอาชีพใด ๆ ควรรวมตัวกันเป็นกลุ่ม ๆ เพื่อ ศึกษาและขจัดโรคซึมเศร้า แล้วโรคซึมเศร้าจะหายสาบสูญจากโลกนี้ โดยกรมสุขภาพจิตและสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ(วช.) ควรเป็นเจ้าภาพใหญ่ทำการรณรงค์ให้การควบคุมและขจัดโรคซึมเศร้าเป็นระเบียบวาระแห่งชาติ ถ้าเป็นไปได้สมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีทรงรับเรื่องนี้ไว้ภายใต้การนำของพระองค์ คนทั้งชาติจะได้รับประโยชน์และซาบซึ้งในพระบารมี